www.zkurd.org
ئه‌ندامه‌تی پرۆژه‌كان مه‌کۆ تاقیكاری IT فه‌رهه‌نگی ماڵه‌وه
  zanistperweran



پۆستی ئه‌له‌كترۆنی
(ته‌نها بۆ ئه‌ندامانه‌)
ناو
تێپه‌ڕه‌وشه‌
له‌ لایه‌ن hamiddurudi ه‌وه‌، ‌ ڕێكه‌وتی ٢٠٠٤/٦/٨    

سه‌ره‌تایه‌ك بۆ  HTML

له‌م وانه‌دا له‌گه‌ڵ تایبه‌تمه‌ندیی فایله‌كانی HTML یان ئچ تی ئم ئڵ و چۆنیه‌تی دروست كردنی فایلێكی ساكاری  ئچ تی ئم ئڵ و پیشاندانی به‌ هۆی وه‌بگه‌ڕێكه‌وه‌ فێر ده‌بی.

وانه‌ی پێشوو، وانه‌ی داهاتوو

فایلێكی HTML چیه‌؟
  • HTML به‌ " ئچ تی ئم ئڵ " و یان ئچتیمڵ ده‌خوێندرێته‌وه‌.

  • HTML كورت كراوه‌ی Hyper Text Markup Language ه‌.

  • فالێكی  HTML فایلێكه‌ له‌ جۆری نووسراوه‌ (text). كه‌ له‌ markup tag پێك هاتووه‌.

  • وێبگه‌ڕێك Browser له‌ سه‌ر markup tag ده‌زانێ كه‌ چۆن ده‌بێ لاپه‌ڕه‌كه‌ پێشان بدا.

  • فایلێكی HTML  ده‌بێ له‌ یه‌كێك له‌ دوو به‌شه‌ جێابووه‌كانی ئچ تی ئم ئڵ واته‌ htm و یان  html پك هاتبێ.

  • فایلێكی HTML فایلێكه‌ له‌ جۆری text  كه‌ به‌ هه‌موو ئه‌دیتۆرێكی ساكاره‌وه‌ ده‌بیندرێ.

  • ئه‌ركی سه‌ره‌كی "تاگ"ه‌كانی ئچ تی ئم ئڵ ( markup tags ) و یان چۆنیه‌تی پیشاندانی زانیاریه‌كانه‌.

ده‌ته‌وێ فایلێكی ساكاری ئچ تی ئم ئڵ دروست بكه‌ی؟

ئه‌گه‌ر له‌ ڤیندۆز ماكرۆسافت كه‌ڵك وه‌رده‌گری. Notepad بكه‌وه‌ (ئه‌وانه‌ی كه‌Mac به‌كار دێنن ده‌توانن له‌ SimplaeText كه‌ڵك وه‌رگرن ) و ئه‌و كۆدانه‌ی خواره‌وه‌ی تێدا تایپ بكه:‌
<html>
<head>
<title>Title of page</title>
</head>
<body>
This is my first html page. <b>This text is bold</b>
</body>
</html>
پاشان ده‌توانن بۆ وێنه‌ فایله‌كه‌ به‌ ناوی
test.html له‌ هارددێسكی (دراڤ) c: دا پاشه‌كه‌وت بكه‌.

بۆ دیتنی فایلی ئچ تی ئم ئڵ له‌ وه‌بگه‌ڕ Brower ه‌كه‌تاندا (ئاساییه‌كانیان ئینترنیت ئكسپلۆریر و نتسكیپت ناڤیگاتورن) ته‌نیا له‌ منوه‌كانی سه‌ره‌وه‌  File/Open file فایله‌كه‌ی سه‌ره‌وه‌ له‌و شوێنه‌ی كه‌ پاشه‌كه‌وتت كردووه‌ بكه‌وه‌. ( ده‌بێ سه‌رنج بدرێته‌ ئادره‌س Address ، ) یه‌كێك له‌ ئه‌ره‌كه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی وه‌بگه‌ڕ پیشاندانی لاپه‌ڕه‌كانی ئچ تی ئم ئڵه‌. جا چ ئه‌م فایلانه‌ له‌ سه‌ر كۆمپیۆته‌ره‌كه‌ پاشه‌كه‌وت كرابن و یان له‌ سه‌ر ئینترنیت بێ.

روون كردنه‌وه‌ی نموونه‌كه‌ی سه‌ره‌وه‌

هه‌وه‌ڵین "تاگ"ی نموونه‌ی سه‌ره‌وه‌ <html> ه‌. له‌ ڕووی ئه‌م تاگه‌وه‌، وێبگه‌ڕ ده‌زانێ كه‌ جۆری نووسراوه‌كه‌ ئچ تی ئم ئڵه‌ و هه‌روه‌ها له‌ رووی تاگی <html/> كۆتایی كۆده‌كه‌وه‌، ده‌زانی كه‌ نووسراوه‌كه‌ ته‌واو بووه‌.

نووسراوه‌كه‌ی نێوان تاگی <head> و تاگی <head/> زانیاری پێناسه‌یی یان  "Header information" ی جۆری ئچ تی ئم ئڵه‌كه‌ پیشان ده‌دا. له‌م نموونه‌دا به‌ یارمه‌تی تاگه‌كانی <title> و <title/> تیتر Title ی لاپه‌ڕه‌كه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌ كه‌ لێره‌دا به‌ ناوی "Title of page" دانراوه‌، دیاره‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ی وێبگه‌ڕ‌كه‌دا ئه‌م ناونیشانه‌ ده‌نووسرێ.

نووسراوه‌ی نێوان تاگی <body> و كۆتایه‌كه‌ی واته‌ <body/> دا، ته‌نیا زانیارییه‌كه‌ كه‌ به‌هۆی وێبگه‌ڕه‌وه‌‌ پیشان ده‌درێ.

نووسراوه‌ی نێوان تاگی <b> و  <b/> به‌ ڕه‌ش (نێوپڕ)  Bold  پیشان ده‌درێ.

جیابوونه‌وه‌ی فایلی htm یان html ؟

زۆربه‌ی وێبگه‌ڕ‌كان هه‌ر دوو جۆره‌ جیابووه‌كه‌ی ئچ تی ئم ئڵ ده‌ناسنه‌وه‌، به‌ڵام باشتر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ كاتی پاشه‌كه‌وت كردنی فایله‌كاندا، له‌ شێوه‌ی  html كه‌ڵك وه‌ربگیردرێ. (كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ به‌شی سێ پیتی ئچ تی ئم ئڵ htm پێشتر باو بوو و پێوه‌ندی هه‌بوو به‌ سیستمی وه‌ك DOS ه‌وه‌‌.)

سه‌رنجێك له‌سه‌ر ئه‌دیتۆره‌كانی ئچ تی ئم ئڵ ( HTML Editors )

سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌ ئه‌دیتۆری تایبه‌تی ئچ تی ئم ئڵ وه‌ك  FrontPage و یانClaris Home Page ده‌توانی بنووسی و لاپه‌ڕه‌كانت بڕازێنیته‌وه‌ و لاپه‌ڕه‌ له‌ جۆری   WYSIWYG یا "What You See Is What You Get" ساز بكه‌ی، به‌ڵام باشتر ئه‌وه‌یه‌ له‌ ئه‌دیتۆری ئاسایی بۆ نووسینی لاپه‌ڕه‌كانت كه‌ڵك وه‌رگری. بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ شێوه‌ی كاركردنی تاگه‌كاندا ئاشنا بی وبه‌ بێ ئه‌وه‌ی بزانی تاگێك كاری چیه‌، هیچ كاتێك به‌ كاری نه‌هێنی.

ئه‌و پریسارانه‌ی كه‌ زۆرتر له پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ ( FAQ ) دا دربڕاون:

فایلێكم ساز كردووه‌ به‌ڵام هێشتا ناتوانم له‌ لاپه‌ڕه‌ی وێبگه‌ڕ‌كه‌دا بینینم، كۆسپه‌كه‌ له‌ كوێدایه‌؟
دڵنیا بن كه‌ فایله‌كه‌تان له‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كانی ئچ تی ئم ئڵ (htm
یا html )  دا پاشه‌كه‌وت كردووه‌. هه‌روه‌ها ده‌بێ له‌وه‌ش دڵنیا بی كه‌ فایله‌كه‌ت كردووه‌ته‌وه‌ واته‌ Open كردووه‌. (ناو و شوێنی فایله‌كه‌یتان  له‌ به‌شی Address ی وێبگه‌ڕ‌كه‌تاندا چك بكه‌ن.

هه‌موو جارێك گۆڕانگاریه‌كانی لاپه‌ڕه‌ی یه‌كه‌م ده‌بینم به‌ڵام گۆڕانكاریه‌كان له‌ لاپه‌ڕه‌ی وێبگه‌ڕ‌كه‌دا نابینیم، هۆیه‌كه‌ی چیه‌؟
له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ وێبگه‌ڕ خێرا لاپه‌ڕه‌كان بدۆزێته‌وه‌، دایم له‌و لاپه‌ڕانه‌ كه‌ڵك وه‌رده‌گرێ كه‌ له‌ Cache و یان مێشكه‌ كاتیه‌كه‌ی خۆیدا بۆ خوێندن رایگه‌رتوون. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی وێبگه‌ڕ‌كه‌ت دواترین گۆڕانگارییه‌كانی لاپه‌ڕه‌كه‌ی بخوێنێته‌وه‌ ده‌بێ به‌ Refresh/Reload كردن به‌ وێبگه‌ڕ‌كه‌ بسه‌لمێنی كه‌ لاپه‌ڕه‌كه‌ت نوێ كردوه‌ته‌وه‌. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بڵێم كه‌ دوكمه‌یF5   له‌ وێبگه‌ڕی‌ ئینترنیت ئیكسپلۆریردا و View/Refresh له‌ نیت سكه‌یپدا Ctrl+R و یان View/Reload ئه‌م كاره‌ت بۆ ده‌كا.

ئایا ده‌توانم هاوكات له‌ هه‌ردوو وێبگه‌ڕی‌ Internet Explorer و Netscape Navigator كه‌ڵك وه‌رگرم؟
به‌ڵێ، به‌ شه‌رتێك ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێ بۆ كوردی نووسین له‌ ستانداردی یۆنیكۆد كه‌ڵك وه‌رگری، بۆ ئه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌كان ببینی، ده‌بێ  له‌ ڤیرژنی  5 Internet Explorer به‌ره‌وه‌سه‌ره‌ و له‌ Netscape Navigator شدا له‌ ڤیرژنی 6.2 به‌ره‌وسه‌روه‌ كه‌ڵك وه‌رگری.

له‌ كوێ ده‌توانی دواترین ڤیرژنه‌كانی  Internet Explorer و Netscape Navigator دابه‌زێنی؟
Internet Explorer
لێره‌یه‌ و Netscape Navigator لێره‌.

وانه‌ی پێشوو، وانه‌ی داهاتوو

chapi bike


مافی ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌ پارێزراوه‌ بۆ گرووپی زانستپه‌روه‌رانی كورد، بۆ زانیاریی زۆرتر تكایه‌ كرته‌ی ئێره‌ ‌بكه‌
©٢٠٠٣-٢٠١٠